IP / GLOSSARY

Pojęcia, które porządkują sprawę.

Krótka definicja, właściwy kontekst i droga do źródła. Pojęcia z prawa patentowego, znaków towarowych, designu i umów.

Sprawdzono źródła: 2026-10-18

Definicje mają charakter wprowadzający. Znaczenie terminu zależy od właściwego prawa, rodzaju postępowania i daty zdarzeń.

35 / 35

Patent

Prawo wyłączne do wynalazku, ograniczone terytorialnie i czasowo. Pozwala przeciwstawiać się określonemu korzystaniu przez innych, ale własny patent nie jest automatycznym potwierdzeniem swobody wdrożenia wobec cudzych praw.

patent; prawo wyłączne

Podstawa i źródłoWIPO, patents FAQ ↗

Wynalazek

Rozwiązanie należące do dziedziny techniki, oceniane w procedurze patentowej według właściwych wymogów. W systemie EPC potrzebne są między innymi nowość, poziom wynalazczy i przemysłowa stosowalność; sam pomysł biznesowy nie wystarcza.

invention; rozwiązanie techniczne

Podstawa i źródłoEPC, art. 52 ↗

Nowość

Wymóg, aby wynalazek nie należał do stanu techniki według właściwej daty. W EPC znaczenie ma publiczna dostępność informacji, a nie tylko istnienie identycznego produktu w sklepie lub znalezionego patentu.

novelty; nowe rozwiązanie

Podstawa i źródłoEPC, art. 54 ↗

Poziom wynalazczy

W europejskim prawie patentowym wymóg, by rozwiązanie nie wynikało dla znawcy w sposób oczywisty ze stanu techniki. Sama różnica względem znalezionego dokumentu nie przesądza jeszcze spełnienia tego warunku.

inventive step; nieoczywistość

Podstawa i źródłoEPC, art. 56 ↗

Przemysłowa stosowalność

Możliwość wytwarzania lub wykorzystywania wynalazku w jakiejkolwiek dziedzinie przemysłu, w EPC także w rolnictwie. To odrębny wymóg patentowy, a nie potwierdzenie rentowności, popytu albo uzyskania zezwolenia na sprzedaż.

industrial applicability; przemysłowe zastosowanie

Podstawa i źródłoEPC, art. 57 ↗

Stan techniki

Zasób informacji istotny dla oceny wynalazku według właściwej daty. W EPC obejmuje różne publiczne ujawnienia, nie tylko patenty; szczególne zasady dotyczą wcześniejszych zgłoszeń opublikowanych dopiero później.

prior art; wcześniejsze ujawnienia

Podstawa i źródłoEPC, art. 54 ↗

Pierwszeństwo

Mechanizm pozwalający przy spełnieniu warunków powiązać późniejsze zgłoszenie z wcześniejszą datą. W EPC dotyczy tego samego wynalazku; podanie numeru wcześniejszego zgłoszenia nie zastępuje sprawdzenia podstawy i zakresu pierwszeństwa.

priority; data pierwszeństwa

Podstawa i źródłoEPC, art. 87 ↗

Zastrzeżenia patentowe

Część dokumentu określająca przedmiot żądanej lub udzielonej ochrony. Dla europejskiego patentu zastrzeżenia wyznaczają zakres ochrony i są interpretowane z użyciem opisu oraz rysunków; tytuł i streszczenie ich nie zastępują.

claims; patent claims; zakres ochrony

Podstawa i źródłoEPC, art. 69 ↗

Rodzina patentowa

Grupa powiązanych zgłoszeń łączonych przez pierwszeństwa. Definicje rodzin prostych i rozszerzonych różnią się; rodzina pomaga w poszukiwaniu dokumentów, lecz nie tworzy jednego prawa o identycznym statusie we wszystkich krajach.

patent family; rodzina zgłoszeń

Podstawa i źródłoEPO Register Help: patent family ↗

Swoboda działania — FTO

Analiza ryzyka związanego z cudzymi prawami wobec konkretnego produktu, działania, terytorium i czasu. Badanie patentowe FTO różni się od oceny nowości; jego wnioski zależą od zakresu i aktualności danych.

freedom to operate; FTO; swoboda wdrożenia

Podstawa i źródłoWIPO Publication 1062 (2020); ISBN 978-92-805-3039-1 ↗

Wzór użytkowy

W polskim prawie nowy, przemysłowo stosowalny rodzaj rozwiązania technicznego dotyczącego kształtu lub budowy przedmiotu o trwałej postaci. Chroni się go prawem ochronnym; nie jest synonimem wzoru przemysłowego ani uproszczoną nazwą dowolnego patentu.

utility model; rozwiązanie użytkowe

Podstawa i źródłoUPRP; art. 94 PWP ↗

Dodatkowe świadectwo ochronne — SPC

W odniesieniu do produktów leczniczych szczególny instrument ochrony unijnej dostępny po spełnieniu warunków prawnych. Nie przedłuża automatycznie każdego patentu; znaczenie mają patent podstawowy, produkt i odpowiednie zezwolenia na obrót.

supplementary protection certificate; SPC; dodatkowe prawo ochronne

Podstawa i źródłoCELEX 02009R0469-20190701; art. 2–5 ↗

Znak towarowy

Oznaczenie służące odróżnianiu towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od innych. Przy unijnym znaku znaczenie mają wymogi rozporządzenia, wykaz towarów i usług oraz wcześniejsze prawa; domena sama nie zastępuje rejestracji.

trade mark; trademark; marka

Podstawa i źródłoCELEX 32017R1001; art. 4, 7, 15, 18, 20, 25, 46, 59–60 ↗

Klasyfikacja nicejska

System porządkowania towarów i usług dla zgłoszeń znaków, obejmujący 45 klas. Numer klasy pomaga organizować wykaz, ale nie zastępuje precyzyjnego określenia towarów i usług objętych konkretnym zgłoszeniem.

Nice Classification; klasy nicejskie; NCL

Podstawa i źródłoEUIPO FAQ: Nice Classification ↗

Zdolność odróżniająca

Zdolność oznaczenia do wskazywania pochodzenia towarów lub usług od określonego przedsiębiorstwa. Ocenia się ją w odpowiednim kontekście; atrakcyjna marketingowo nazwa nie musi spełniać prawnych wymogów ochrony znaku towarowego.

distinctiveness; charakter odróżniający

Podstawa i źródłoCELEX 32017R1001; art. 4, 7, 15, 18, 20, 25, 46, 59–60 ↗

Sprzeciw

Środek proceduralny pozwalający zakwestionować zgłoszenie lub udzielenie prawa w określonym trybie. Podstawy, uprawnieni i terminy zależą od systemu; sprzeciw wobec znaku w EUIPO nie działa identycznie jak sprzeciw patentowy.

opposition; postępowanie sprzeciwowe

Podstawa i źródłoCELEX 32017R1001; art. 4, 7, 15, 18, 20, 25, 46, 59–60 ↗

Rzeczywiste używanie znaku

Używanie oceniane według wymogów prawa znaków, w odniesieniu do określonych towarów, usług, terytorium i okresu. Sam wpis do rejestru nie dowodzi używania; jego wykazanie może mieć znaczenie w sporze.

genuine use; używanie znaku towarowego

Podstawa i źródłoCELEX 32017R1001; art. 4, 7, 15, 18, 20, 25, 46, 59–60 ↗

Wzór przemysłowy

Ochrona dotycząca wyglądu całości lub części produktu, odrębna od ochrony rozwiązania technicznego. Aktualne rozporządzenie o wzorach UE 2026/715 obejmuje także określone cechy ruchu, przejścia i animacji.

design; EU design; wygląd produktu

Podstawa i źródłoCELEX 32026R0715; art. 3, 7, 11 ↗

Indywidualny charakter wzoru

W systemie wzorów UE cecha oceniana przez porównanie ogólnego wrażenia wywieranego na poinformowanym użytkowniku z wcześniejszymi wzorami. Uwzględnia się swobodę twórcy; sama liczba drobnych różnic nie zastępuje tej oceny.

individual character; ogólne wrażenie

Podstawa i źródłoCELEX 32026R0715; art. 3, 7, 11 ↗

Zorientowany użytkownik

Modelowa perspektywa wykorzystywana przy ocenie wzorów, związana ze znajomością danej grupy produktów i podwyższoną uwagą. Nie jest po prostu dowolnym nabywcą ani koniecznie projektantem czy ekspertem technicznym.

informed user; poinformowany użytkownik

Podstawa i źródłoCELEX 32026R0715; art. 3, 7, 11 ↗C-281/10 P; ECLI:EU:C:2011:679; paragraphs 53, 59 ↗

Prawo autorskie

Zespół praw dotyczących utworu spełniającego wymagania ustawy. W Polsce chroniony jest sposób wyrażenia o twórczym, indywidualnym charakterze, a nie sam pomysł, procedura czy zasada działania opisana w materiale.

Podstawa i źródłoDz.U. 2025 poz. 24; art. 1, 16–17, 41, 52–53, 67 ↗

Autorskie prawa majątkowe

Prawa dotyczące korzystania z utworu, rozporządzania nim i wynagrodzenia w granicach ustawy. W polskich umowach istotne są pola eksploatacji; posiadanie egzemplarza albo pliku nie oznacza automatycznego nabycia tych praw.

economic rights; prawa do korzystania

Podstawa i źródłoDz.U. 2025 poz. 24; art. 1, 16–17, 41, 52–53, 67 ↗

Autorskie prawa osobiste

Prawa chroniące więź twórcy z utworem, między innymi autorstwo i oznaczenie nazwiskiem. W polskim prawie są odrębne od praw majątkowych; umowa o wynagrodzenie nie przenosi automatycznie osobistej więzi twórcy.

moral rights; autorstwo

Podstawa i źródłoDz.U. 2025 poz. 24; art. 1, 16–17, 41, 52–53, 67 ↗

Licencja

Upoważnienie do korzystania z określonego dobra w uzgodnionym zakresie, bez koniecznego przeniesienia samego prawa. Przy ocenie umowy sprawdza się przedmiot, czynności, terytorium, czas, wyłączność i możliwość dalszego upoważnienia.

licence; license; zezwolenie na korzystanie

Podstawa i źródłoCELEX 32017R1001; art. 4, 7, 15, 18, 20, 25, 46, 59–60 ↗Dz.U. 2025 poz. 24; art. 1, 16–17, 41, 52–53, 67 ↗

Przeniesienie prawa

Zmiana podmiotu uprawnionego do określonego prawa, odmienna od udzielenia licencji. Wymagana forma, zakres i znaczenie wpisu do rejestru zależą od rodzaju prawa; opłacenie faktury samo nie wyjaśnia skuteczności przeniesienia.

assignment; cesja praw; transfer

Podstawa i źródłoCELEX 32017R1001; art. 4, 7, 15, 18, 20, 25, 46, 59–60 ↗Dz.U. 2025 poz. 24; art. 1, 16–17, 41, 52–53, 67 ↗

Oprogramowanie open source

Oprogramowanie udostępniane na licencji spełniającej odpowiednie kryteria otwartości, nie tylko z widocznym kodem. Korzystanie nadal podlega warunkom konkretnej licencji; nie należy utożsamiać open source z brakiem praw autorskich.

open source software; OSS; otwarte oprogramowanie

Podstawa i źródłoOSI, Open Source Definition ↗

Know-how

Praktyczna wiedza i doświadczenie przydatne w działalności, na przykład parametry procesu lub metody organizacji. Nie każde know-how jest tajemnicą przedsiębiorstwa: dla takiej ochrony potrzebne jest spełnienie dodatkowych warunków prawnych.

knowhow; wiedza praktyczna; technical knowledge

Podstawa i źródłoDz.U. 2026 poz. 85; art. 11 ↗WIPO trade secret guidance ↗

Tajemnica przedsiębiorstwa

W polskim prawie określone informacje o wartości gospodarczej, niepowszechnie znane lub łatwo dostępne w danym środowisku, wobec których podjęto należyte działania poufności. Sama etykieta „tajne” nie rozstrzyga ochrony.

trade secret; poufne informacje gospodarcze

Podstawa i źródłoDz.U. 2026 poz. 85; art. 11 ↗

Umowa o poufności — NDA

Umowa określająca zasady dostępu, używania i ujawniania informacji. Może wspierać ochronę tajemnicy, lecz wymaga dopasowania do stron i celu; nie cofa wcześniejszej publikacji ani nie zastępuje rzeczywistych zabezpieczeń.

non-disclosure agreement; NDA; zobowiązanie poufności

Podstawa i źródłoWIPO trade secret guidance ↗

Pełnomocnictwo

Umocowanie innej osoby do działania w określonym zakresie w imieniu mocodawcy. Trzeba odróżnić jego zakres od kwalifikacji wymaganych w danym postępowaniu; dokument sam nie nadaje uprawnień zawodowych pełnomocnika.

power of attorney; POA; umocowanie

Podstawa i źródłoDz.U. 2026 poz. 795; art. 95–109 ↗

Opłata skarbowa od pełnomocnictwa

Polska opłata związana z określonym złożeniem dokumentu pełnomocnictwa; podstawowa stawka wynosi 17 zł od stosunku pełnomocnictwa. Zwolnienia i właściwy organ wymagają sprawdzenia, a od 2025 r. znaczenie ma sposób złożenia.

stamp duty; 17 zł; opłata za pełnomocnictwo

Podstawa i źródłoUPRP; 01.01.2025 ↗

Unieważnienie prawa

Tryb podważenia ważności udzielonego lub zarejestrowanego prawa z określonych podstaw. Należy ustalić właściwy organ, rodzaj prawa i skutek rozstrzygnięcia; unieważnienie nie jest tym samym co wygaśnięcie z powodu nieużywania.

invalidity; nieważność prawa; invalidation

Podstawa i źródłoCELEX 32017R1001; art. 4, 7, 15, 18, 20, 25, 46, 59–60 ↗

Wyczerpanie prawa

Ograniczenie kontroli uprawnionego nad dalszym obrotem konkretnymi egzemplarzami po kwalifikowanym wprowadzeniu ich na rynek. Dla unijnego znaku zasadnicze znaczenie ma EOG i zgoda uprawnionego; istnieją ustawowe zastrzeżenia.

exhaustion; dalszy obrót

Podstawa i źródłoCELEX 32017R1001; art. 4, 7, 15, 18, 20, 25, 46, 59–60 ↗

Europejska sygnatura orzecznictwa — ECLI

Ujednolicony identyfikator pomagający jednoznacznie wskazać orzeczenie i wyszukać jego metadane. Nie jest streszczeniem tezy ani potwierdzeniem aktualności wykładni; treść, datę i znaczenie rozstrzygnięcia trzeba sprawdzić w źródle.

European Case Law Identifier; ECLI; identyfikator orzeczenia

Podstawa i źródłoEuropean Case Law Identifier, ECLI ↗

Cyfrowy identyfikator obiektu — DOI

Trwały identyfikator obiektu, często artykułu naukowego, powiązany z aktualizowanymi metadanymi i adresem dostępu. Ułatwia odnalezienie źródła, lecz sam nie dowodzi jakości badań, recenzowania ani bezpłatnej dostępności pełnego tekstu.

Digital Object Identifier; DOI; identyfikator publikacji

Podstawa i źródłoDOI Foundation; Digital Object Identifier ↗

IP / PRACTICE

Praktyczne informacje

Pełnomocnik, dokumenty i opłata skarbowa: uporządkuj formalności przed pierwszym pismem.

Słowniczek IP35 pojęć ↗Kto może być pełnomocnikiem w sprawach patentów, znaków i sporów IP?↗Pełnomocnictwo i opłata skarbowa: 17 zł, właściwy urząd i rachunek↗