Klocek, który stał się pytaniem o granice prawa
W 1996 r. LEGO zgłosiło do OHIM, poprzednika EUIPO, przestrzenne oznaczenie czerwonego klocka. Spór o jego późniejsze unieważnienie dotarł do Trybunału Sprawiedliwości. Kluczowa okazała się funkcja charakterystycznych wypustek: umożliwiały łączenie elementów zabawki. To właśnie relacja między widoczną postacią produktu i działaniem technicznym wyznaczyła oś sporu. [2]
Pytanie: odróżnienie pochodzenia czy wyłączność na rozwiązanie?
Trybunał oceniał przeszkodę dotyczącą oznaczeń złożonych wyłącznie z kształtu towaru niezbędnego do uzyskania efektu technicznego. Samo istnienie alternatywnych kształtów prowadzących do tego samego efektu technicznego nie usuwało tej przeszkody. W wyroku z 14 września 2010 r. oddalił odwołanie LEGO, pozostawiając w mocy wynik unieważnienia rozpatrywanego znaku. [1]
Metoda: od cechy kształtu do jej funkcji
Rozumowanie wymagało ustalenia zasadniczych właściwości oznaczenia, a następnie oceny ich technicznego charakteru. Drugorzędny detal dekoracyjny nie zmienia kwalifikacji kształtu, którego wszystkie zasadnicze właściwości są funkcjonalne. Archiwalne wytyczne EUIPO przywołują tę sprawę przy omawianiu funkcjonalnych kształtów i znaczenia rozwiązań alternatywnych. [3]
Własny wniosek metodyczny redakcji: analizę można uporządkować w trzech kolumnach — cecha widoczna na przedstawieniu, jej rola w produkcie oraz dowód tej roli. Takie rozłożenie problemu ujawnia różnicę między przekonaniem, że coś wygląda charakterystycznie, a argumentem, że istotny element nie wynika z funkcji technicznej. Matryca jest narzędziem porządkującym, nie samodzielnym testem prawnym.
Co ten spór wyjaśnia projektantowi produktu
Interpretacja redakcyjna: przedsiębiorca powinien nazwać interes, który chce chronić. Pochodzenie handlowe, rozwiązanie techniczne i wygląd produktu to różne pytania. Zaczynanie od formularza rejestracyjnego może ukryć podstawowy błąd: wybrany rodzaj prawa może nie odpowiadać rzeczywistej wartości projektu.
Dla firmy z Krakowa rozwijającej system modułowy użytecznym pierwszym krokiem byłoby przygotowanie osobnych opisów mechanizmu łączenia, wariantów estetycznych i oznaczeń marki. To hipotetyczny przykład zastosowania metody, a nie opis klienta ani ocena jego produktu. Następnie każdą warstwę można badać według właściwych kryteriów i źródeł.
Co wynika z analizy
- Najpierw ustal przedmiot i funkcję ochrony; dopiero później dobieraj procedurę.
- Dla kształtu produktu analizuj zasadnicze właściwości i dowody ich funkcji. [1]
- Odmowa dotycząca jednego znaku nie daje pełnej odpowiedzi o innych prawach do produktu.
Granice interpretacji
Analiza dotyczy konkretnego oznaczenia przestrzennego i podstawy unieważnienia rozpatrzonej w 2010 r. Nie rozstrzyga o wszystkich prawach LEGO, innych klockach, figurkach ani ochronie wzorów przemysłowych. Każdy inny przedmiot i reżim ochrony wymaga osobnej oceny. [1]
Źródła i dalsza lektura
- 1Court of Justice, Lego Juris v OHIM ↗
C-48/09 P; ECLI:EU:C:2010:516; 2010-09-14
Pełny wyrok; w szczególności pkt 51–58 i 68–76.
- 2Court of Justice, Press Release 91/10 ↗
CP 91/10; 2010-09-14
Komunikat prasowy objaśniający kontekst; nie zastępuje uzasadnienia.
- 3EUIPO — archiwalne wytyczne o funkcji technicznej ↗
Article 7(1)(e)(ii); C-48/09 P, paragraphs 51–58
Archiwalna edycja wytycznych; wyrok pozostaje źródłem pierwotnym.